Rola koordynatora transplantacyjnego w szpitalu

– Zawsze słyszałam o wielkim podziwie dla bliskich zmarłego dawcy, którzy podejmują decyzję o akceptacji dawstwa narządów po śmierci ich członka rodziny – opisuje Agnieszka Żmijewska, anestezjolog i szpitalny koordynator transplantacyjny w Wojewódzkim Szpitalu im. Św. Ojca Pio w Przemyślu. 26 stycznia obchodzimy Ogólnopolski Dzień Transplantacji. Z tej okazji pani doktor opisuje rolę koordynatora oraz swoją drogę do podjęcia się tej funkcji.

Zazwyczaj funkcję koordynatora transplantacyjnego pełni osoba z wykształceniem medycznym (lekarz, pielęgniarka), która organizuje, nadzoruje, koordynuje i dokumentuje całość złożonej, wielodyscyplinarnej i rozciągniętej w czasie pracy zespołów transplantacyjnych w zakresie identyfikacji i kwalifikacji dawcy narządów, opieki nad dawcą, pobrania wielonarządowego, alokacji, dystrybucji i przeszczepienia narządów oraz wczesnej i późnej opieki nad biorcą przeszczepu.

Z reguły część tych zadań koordynator wykonuje osobiście. Poza tym odpowiada za kształtowanie wizerunku transplantologii w społeczeństwie, uczestnicząc na przykład w kampaniach promocyjnych.

Szczególna rola przypada koordynatorom lokalnym, działającym w szpitalach, gdzie istnieje możliwość identyfikacji i kwalifikacji potencjalnych, zmarłych dawców, a więc możliwość pobrania narządów do przeszczepienia.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 czerwca 2007 r. w sprawie umiejętności z zakresu węższych dziedzin medycyny lub udzielania określonych świadczeń zdrowotnych (Dz. U. 2007 nr 124 poz. 867) ustanawia umiejętność „Koordynacja pobierania i przeszczepiania narządów” (pozycja 24 załącznika nr 1 do rozporządzenia). Poltransplant od prawie 20 lat organizuje podyplomowe studia w tym zakresie.

Istnieje kilka poziomów aktywności koordynatorów transplantacyjnych:

• szpitalny, który w szpitalu dawcy identyfikuje dawcę i koordynuje pobranie narządów
• w ośrodku transplantacyjnym – koordynator pobierania i przeszczepiania narządów
• na kolejnych szczeblach koordynatorzy wojewódzcy (w Rzeszowie pani mgr Elżbieta Misztak) i regionalni – dla nas w Krakowie – pani mgr Iwona Dymek
• centralny koordynator Poltransplantu w siedzibie w Warszawie
• koordynatorzy pobierania i przeszczepiania narządów od żywych dawców -stacje dializ, ośrodki nefrologiczne, ośrodki transplantacyjne
• oraz koordynatorzy i opiekunowie banków tkanek (pozyskiwanie rogówek, kości, skóry, powięzi itd.) materiałów wykorzystywanych niemal codziennie choćby w zabiegach ortopedycznych.

W tutejszym szpitalu funkcję koordynatora pełniła pani mgr Elżbieta Starzak, do której dołączyłam 1 grudnia 2016 r. po połączeniu Szpitala Wojskowego ze Szpitalem Wojewódzkim. Wcześniej po odbyciu odpowiedniego szkolenia w postaci studiów podypolomowych (2009) pełniłam tę funkcję w 114 Szpitalu Wojskowym – początkowo „samozwańczo” jako lekarz Oddziału Intensywnej Terapii, bowiem w mniejszych szpitalach bez oddziałów np. neurochirurgii potencjalni dawcy narządów trafiają właśnie do oddziałów intensywnej terapii, aż do w/w studiów i oficjalnego powołania na tę funkcję przez Pana Dyrektora ds. medycznych Adama Szafrana.

Moje zainteresowanie tą problematyką wyniknęło z przyjaźni z osobą po transplantacji nerki, uczestnictwa w wielu plenerowych imprezach promujących tą problematykę, organizowanych przez Panią Krystynę Murdzek, osobę niezwykle prężnie działającą na terenie nie tylko Podkarpacia, a wieloletnią Prezes Stowarzyszenia Sport po Transplantacji.

Uczestniczyłam także w akcjach organizowanych przez Stowarzyszenie Transplantacji Serca „koło Zabrze”. Na tych spotkaniach stykałam się z wieloma osobami po transplantacjach oraz ich bliskimi, co dało mi niesamowity background do spojrzenia na tę problematykę, ale i do rozmów z potencjalnymi dawcami narządów. Od tych osób zawsze słyszałam o wielkim podziwie dla bliskich zmarłego dawcy, którzy podejmują decyzję o akceptacji dawstwa narządów po śmierci ich członka rodziny.

Wszelkie spotkania integracyjne połączone z kampaniami informacyjnymi tego typu wydarzeń mają w programie mszę św. w intencji m.in. ich darczyńców narządowych (dawcy i ich rodziny).

Agnieszka Żmijewska
Lekarz anestezjolog OAiIT, szpitalny koordynator transplantacyjny